SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI
TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK W PRZEMYŚLU
W  ROKU 2007

   Sprawy organizacyjne
    Rok 2007 był trzecim i ostatnim rokiem obecnej kadencji władz Towarzystwa, wybranych w roku 2005. W omawianym okresie nie wystąpiły żadne zmiany składu osobowego władz.
    Zarządem TPN kierował prof. dr hab. Zdzisław Budzyński, a w jego składzie znaleźli się: wiceprezes – mgr Lucjan Fac, sekretarz – dr Maciej Dalecki, skarbnik i kierownik Sekcji Nauk Przyrodniczych i Rolniczych – mgr inż. Grzegorz Poznański, kierownik Sekcji Nauk Humanistycznych – mgr Ewa Sosnowska, kierownik Sekcji Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych – mgr Ewa Świtek, oraz członkowie: mgr Tadeusz Burzyński, ks. dr Henryk Hazik, mgr inż. Tomasz Idzikowski, mgr Tomasz Filozof, mgr Andrzej Koperski, mec. mgr Andrzej Matusiewicz i mgr Tomasz Pudłocki.
    Pozostałe dwa organy Towarzystwa, pochodzące z wyboru, Komisja Rewizyjna i Sąd Koleżeński również nie zanotowały zmian osobowych w swoich gremiach.
    Komisja Rewizyjna, pracująca pod przewodnictwem mgr Renaty Magnowskiej w składzie: mgr Marcin Duma, mgr Krystyna Durbajło, mgr Jarosław Dyrda i mgr Grażyna Jakielaszek, odbywała okresowe posiedzenia, a ponadto przewodnicząca Komisji uczestniczyła w bieżących posiedzeniach Zarządu, przez co organ kontroli wewnętrznej TPN posiadał bezpośredni dopływ informacji o całokształcie działalności Towarzystwa.
    Sąd Koleżeński TPN z przewodniczącym mgr Stanisławem Franciszkiem Gajerskim oraz członkami: mgr. Przemysławem Chorążykiewiczem, mgr Małgorzatą Dziumak, mgr Anitą Kowbel oraz Januszem Motyką nie miał potrzeby organizowania posiedzeń z uwagi na to, że w okresie sprawozdawczym nie wpłynęła ani jedna sprawa do rozpatrzenia przez ten organ.
    Walne Zgromadzenie Sprawozdawcze odbyło się w dniu 23 czerwca 2007 roku. Przyjęto na nim – w formie uchwały: bilans oraz rachunek zysków i strat Towarzystwa za rok 2006, a także sprawozdanie merytoryczne z działalności w roku 2006 (opublikowane w Biuletynie Informacyjnym TPN nr 10) i podjęto pozostałe uchwały: w sprawie poparcia idei utworzenia Muzeum Szkolnego w ramach struktury MNZP, w sprawie prowadzenia przez miasto Przemyśl planowej i racjonalnej pielęgnacji zieleni i drzewostanu miejskiego. Ponadto przyjęto uchwałę w sprawach objętych protokołem Komisji Uchwał i Wniosków (dot. przygotowań do jubileuszu 100-lecia TPN, w ramach których zgłoszono propozycje: publikacji Przemyskiego Słownika Biograficznego, wydania autorskiej monografii TPN, opublikowania księgi pamiątkowej TPN, wydania reprintu pierwszych tomów „Rocznika Przemyskiego”, zorganizowania wystawy jubileuszowej; zorganizowania konferencji naukowej poświęconej Pawlikowskim w Medyce) i innych.
    Ponadto w czasie dyskusji podczas Walnego Zgromadzenia członkowie wnosili o poczynienie starań w celu przynajmniej częściowego przekazania dokumentacji archiwalnej Zespołu Szkół Rolniczych do Archiwum Państwowego w Przemyślu; rewitalizację drzewostanu w parku Lubomirskich w Przemyślu; zwrócenie uwagi dyrektorom szkół na potrzebę edukowania dzieci i młodzieży w zakresie szkodliwości wypalania śmieci.
    Zarząd Towarzystwa odbył w okresie sprawozdawczym 4 zebrania plenarne, w tym 1 w składzie prezydium Zarządu: 2 kwietnia, 28 września, 19 października i 27 grudnia. Na zebraniach Zarządu podjęte zostały uchwały w sprawie: przyjęcia i skreślenia członków Towarzystwa, zwołania Walnego Zgromadzenia, regulacji płac pracowników Biblioteki Naukowej TPN, przyjęcia do wiadomości informacji o realizacji zadań wydawniczych i bibliotecznych; przyjęcia nowych członków.
    Głównym tematem obrad Zarządu były sprawy organizacyjne, finansowych, naukowe i wydawnicze. Jak zwykle dużo miejsca poświęcano problemom funkcjonowania i finansowania Biblioteki Naukowej, a także utrzymania lokalu Towarzystwa, rozważano możliwość podjęcia remontu dachu przez Wspólnotę kamienicy Kościuszki 7 – Piłsudskiego 1, w imieniu której remont przeprowadziłoby Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w Przemyślu. W tym celu, pod koniec roku na posiedzenie Zarządu zaproszono prezesa PGM, który przedstawił możliwości sfinansowania części kosztów ze środków na ochronę zabytków. W związku z tym Zarząd TPN wystąpił z wnioskiem do PGM o podjęcie starań o uzyskanie środków na wymianę pokrycia dachowego.
    W dalszym ciągu prowadzone są prace porządkowe obejmujące Archiwum TPN, które postępują powoli, gdyż wykonywane są okresowo przez pracowników zatrudnionych na stażu przez Powiatowy Urząd Pracy.
    W zakresie działalności wydawniczej dominowały sprawy związane z wydaniem kolejnego „Rocznika Przemyskiego”, natomiast nie udało się doprowadzić do końca planowanych do realizacji dwóch projektów wydawniczych, związanych z przygotowaniem publikacji encyklopedycznej o Przemyślu oraz wydaniem albumu poświęconego twórczości Macieja B.Z. Stęczyńskiego – z uwagi na brak środków finansowych w przypadku pierwszego oraz rezygnacją autora drugiego.
    W roku 2007 Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu jako organizacja pożytku publicznego po raz trzeci było beneficjentem wpłat z tytułu darowizn 1% od podatku przekazywanych do Urzędów Skarbowych. Przyjmowanie takich darowizn umożliwiał wpis do Krajowego Rejestru Sądowego . Podobnie jak w roku poprzednim wpłat nie zanotowano zbyt wiele, stąd też uzyskana kwota nie miała zasadniczo wpływu na stan finansów Towarzystwa. Szerzej o sytuacji finansowej i darczyńcach piszemy w rozdziale „Sponsorzy TPN” niniejszego „Biuletynu”.
    Towarzystwo Przyjaciół Nauk aktywnie włączyło się do współpracy z organizacjami pozarządowymi w ramach struktury powstałej z inspiracji Urzędu Miejskiego w Przemyślu. Przedstawiciele stowarzyszeń powołali Miejską Radę Organizacji Pozarządowych w Przemyślu (MROP), której siedzibą, za zgodą Prezesa TPN, zostało TPN w Przemyślu. Miejska Rada Organizacji Pozarządowych odbyła w II półroczu 2007 r. jedno posiedzenie, na którym przygotowano propozycje realizacji zadań publicznych na rok 2008 wraz z odpowiednimi wnioskami do Urzędu Miejskiego w Przemyślu. Wydaje się jednak, że rozbudzone nadzieje na zwiększenie finansowania w szerszym zakresie zadań przez Urząd Miejski w Przemyślu zostaną pogrzebane poprzez sformalizowanie i zbiurokratyzowanie rodzącej się nowej struktury, przy jednoczesnym braku możliwości zapewnienia dotacji. Ostatnim przedsięwzięciem MROP w minionym roku była konferencja z okazji 20 Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem, której obrady miały miejsce w dniu 17 października 2007 r. w siedzibie Biblioteki Naukowej TPN.
    Działalność merytoryczną o charakterze naukowym, wydawniczym i popularyzatorskim prowadziły funkcjonujące w ramach struktury TPN sekcje naukowe: Nauk Humanistycznych, Nauk Medycznych, Nauk Przyrodniczych i Rolniczych oraz Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych. Ich omówienie znajduje się w dalszej części sprawozdania. Według stanu na dzień 31 XII 2007 r. Towarzystwo liczyło 260 członków, w tym 94 kobiet i 166 mężczyzn. W roku 2007 Zarząd przyjął 12 nowych członków, a wykreślił 21, w tym 1 osobę zmarłą (prof. dr hab. Józef Kiszka) oraz 1 osobę, która złożyła rezygnację; pozostałe osoby wykreślono z powodu nie utrzymywania z Towarzystwem żadnych kontaktów.
    Stan zatrudnienia w Bibliotece Naukowej TPN w Przemyślu pozostał bez zmian i w dalszym ciągu zapewniał jedynie minimalny poziom obsługi czytelników. W Dziale Bibliotecznym zatrudniony był bibliotekarz, zaś w Dziale Administracyjnym i Wydawniczym jeden pracownik merytoryczny oraz główna księgowa na ½ etatu. Zatrudnienie na koniec roku 2007 r. wynosiło zatem 3 osoby, pracujące na 2,5 etatu. W ciągu roku 2007 Towarzystwo organizowało programy stażowe dla bezrobotnych absolwentów na stanowisku bibliotekarza. Osoby do odbycia stażu kierowane były przez Powiatowy Urząd Pracy w Przemyślu, który też pokrywał koszty związane z zatrudnieniem stażystów. Osoby te po odbyciu wstępnego przeszkolenia i zapoznaniu się z problematyką pracy w Bibliotece TPN wykonywały funkcje bibliotekarza. W ramach tego programu w 2007 r. zatrudnione były dwie osoby, jedna w terminie od dnia 1 stycznia do 31 maja, druga od dnia 1 września do 31 grudnia 2007 r. Mimo dość dużej powierzchni Biblioteki Towarzystwo nie zatrudniało, ze względu na brak wystarczających środków, osoby sprzątającej na części etatu. Problem ten rozwiązano poprzez zatrudnienie osoby w okresie roku szkolnego na umowę-zlecenie, zaś w okresie wakacji utrzymanie porządku przypadło w udziale zatrudnionym pracownikom.
    Członkowie władz statutowych Towarzystwa, jak również inni członkowie zaangażowani w działalność TPN wykonują wszystkie prace nieodpłatnie, jako wolontariusze, z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi działalności wydawniczej.
    Dział Biblioteczny Towarzystwa, zatrudniający jednego bibliotekarza – mgr Macieja Waltosia – zajmuje się gromadzeniem, opracowaniem i udostępnianiem zasobów bibliotecznych. W roku 2007 księgozbiór Biblioteki TPN wzbogacił się o nowe nabytki w ilości 334 woluminów oraz 17 płyt CD, z czego 83 vol. i 3 płyty CD pozyskano jako darowizny, 141 vol. i 12 płyt CD – z wymiany wydawniczej, 90 vol. i 2 płyty CD – z zakupów, a także 20 vol. z Wydawnictwa TPN. Pozyskane zbiory są rejestrowane w księgach inwentarzowych oraz opracowywane w katalogu elektronicznym w programie MAK. Katalog ten jest sukcesywnie powiększany nowe nabytki oraz uzupełniany o opisy pozycji zarejestrowanych w latach poprzednich. W 2007 r. zakupiono odpowiedni program komputerowy (MAKWWW) który pozwala oficjalnie udostępniać Katalog elektroniczny w internecie. Katalog ten obejmuje nie tylko druki zwarte i czasopisma, ale również zbiory specjalne, w tym mapy i starodruki.
    W 2007 r. z usług Biblioteki Naukowej TPN i innych form działalności oświatowej skorzystało 2,5 tys. osób. Wśród nich znajdowało się 805 czytelników bezpośrednio korzystających z księgozbioru bibliotecznego, którym udostępniono blisko 3 tys. woluminów. Szerzej o działalności Biblioteki – w dalszej części Biuletynu.
    Dział Administracyjny wykonywał w 2007 r. obsługę administracyjną i finansową Towarzystwa, Biblioteki Naukowej pozostałych agend TPN. Do jego głównych zadań należało realizowanie wszelkich prac administracyjnych i organizacyjnych związanych z bieżącą działalnością Towarzystwa, Biblioteki Naukowej i Wydawnictwa Naukowego. W ramach tych przygotowywano i wysyłano korespondencję, prowadzono dokumentację poszczególnych spraw i rozliczania zadań realizowanych w ramach umów z różnymi podmiotami. Przygotowywano przedsięwzięcia popularnonaukowe i organizacyjne, opracowywano informacje, a także materiały do własnej strony internetowej i ich systematyczną aktualizację, jak również przygotowywano materiały informacyjne do gabloty TPN. Rok 2007 był kolejnym rokiem, w którym zanotowaliśmy bardzo duży wzrost zainteresowania stroną internetową Towarzystwa. Świadczy o tym liczba odwiedzin strony, która wyniosła w tym roku 22545, co oznacza niemalże podwojenie liczby gości na naszej stronie.
    W okresie ostatnich 4 lat zanotowaliśmy następujący wzrost odwiedzin strony TPN: 2004 – 3233 (średniomiesięcznie – 323); 2005 – 4172 (347); 2006 – 14874 (1239); 2007 – 22545 (1878). Połączenia ze stroną TPN najczęściej wykonywano z domen: pl (Polska); Adres IP; com (Komercyjne); de (Niemcy); uk (Wielka Brytania); at (Austria); it (Włochy); ua (Ukraina); ca (Kanada); nl (Holandia); cz (Czechy); org (Organizacje niedochodowe); info (domena INFO – informacje); fr (Francja); lt (Litwa); il (Izrael); ru (Federacja Rosyjska); be (Belgia); ie (Irlandia); se (Szwecja); au (Australia); no (Norwegia); edu (Edukacyjne, USA); sk (Republika Słowacji), przy czym domeny pl (Polska) oraz Adres IP razem stanowiły 95,59% połączeń, a pozostałe w przedziale 0,02 – 1,72%. Połączenia wg kontynentów: Europa (89,91%), nieokreślony (9,88%), Ameryka Północna, Azja, Ameryka Południowa, Australia i Oceania, Afryka (w przedziale 0,02 – 0,10%). Połączenia krajowe realizowano z 222 miejscowości, najczęściej z miast: Rzeszów (21,98%); Przemyśl (8,19%), Kraków (6,70%); Warszawa (5,20%); Łódź (4,15%); Bydgoszcz (2,19%); Poznań (2,05%); Wrocław (1,88%), Katowice (1,81%); Olsztyn (1,39%); Lublin (1,26%); Gdańsk (1,09%). Poniżej 1,0% z: Szczecina, Torunia, Tarnowa, Gliwic, Białegostoku, Radomia, Gdyni, Lubina, Zielonej Góry, Piły, Dębicy i in.
    Nadto Dział Administracyjny sporządzał i gromadził wszelką inną dokumentację, również z zakresu administrowania posiadanym lokalem i dotyczących przedsięwzięć organizowanych przez Towarzystwo. W 2007 r. zarejestrowano ogółem 444 pism, z tego wpłynęło 166, a wysłano 278. Zadania działu Administracyjnego realizowali: mgr Krzysztof Szybiak (kierownik) i mgr Bożena Kamińska (główny księgowy).
    Dział Wydawniczy (Wydawnictwo Naukowe TPN) zajmował się przygotowaniem publikacji do druku, to jest głównie sprawami obejmującymi redakcję naukową, techniczną, skład komputerowy i łamanie oraz współpracę z drukarniami. Pracami Wydawnictwa Naukowego kierował mgr Krzysztof Szybiak, który był jednocześnie redaktorem technicznym. Sprawozdanie z przebiegu pracy Wydawnictwa Naukowego zamieszczamy w dalszej części „Biuletynu”.

     Działalność merytoryczna
    Działalność naukowa, popularnonaukowa i wydawnicza
    W ramach podpisanej jeszcze w 2006 r. umowy pomiędzy Urzędem Miejskim w Przemyślu a Towarzystwem Przyjaciół Nauk w 2007 r. przewidziane było kontynuowanie prac archeologicznych w formie nadzoru w ramach realizacji zadania inwestycyjnego pod nazwą „Rewaloryzacja Kopca Tatarskiego i budowa fortecznej trasy turystycznej”. Z uwagi jednak na decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu, rozszerzającą zasadniczo zakres pracy przewidzianej umową z Urzędem Miejskim o przeprowadzenie również badań wykopaliskowych przy pomocy sondaży wykonywanych ręcznie, umowę tę rozwiązano za obopólna zgodą z uwagi na to, że nie przewidywała ona tego rodzaju prac, ani też odpowiednich funduszy na ich realizację. W związku z powyższym Urząd Miejski we własnym zakresie zatrudnił archeologa, który podjął się przeprowadzenia badań archeologicznych wraz z nadzorem nad przebiegiem tej inwestycji.
    Niezależnie od badań prowadzonych w ramach TPN, członkowie Sekcji Naukowych TPN prowadzili we własnym zakresie indywidualne prace badawcze w zakresie historii, archeologii, pedagogiki, psychologii, socjologii, historii literatury jak też nauk przyrodniczych. Wyniki badań, w formie rozpraw i artykułów, są z kolei publikowane głównie w „Roczniku Przemyskim”, ale też i innych czasopismach naukowych.
    W 2007 r. Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu było organizatorem lub współorganizatorem szeregu sesji, konferencji, wykładów i odczytów. Były one organizowane w sali konferencyjnej Biblioteki Naukowej TPN lub w auli Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu, z którą Towarzystwo utrzymuje ścisłą współpracę. Z różnych form działalności popularno-naukowej skorzystało blisko 1100 osób – były to: konferencje, sesje naukowe, wykłady, odczyty, objazdy naukowe, lekcje biblioteczne, odbiorcy informacji bibliotecznej, bibliograficznej i in.
    Cykl posiedzeń naukowych w 2007 r. zapoczątkowała Sekcja Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych. W dniu 9 stycznia zebranie Sekcji było poświęcone „Żywności modyfikowanej genetycznie” (mgr Agnieszka Łach i mgr Teresa Blacharz); 8 marca – „Dziecko nadpobudliwe z ADHD” (mgr Ewa Świtek); 25 kwietnia „Zdrowe żywienie” (mgr Wanda Stadnik i mgr Józefa Typrowicz), a w dniu 12 grudnia tematem posiedzenia była „Etiologia i symptomatologia cukrzycy u uczniów”, który zaprezentowała mgr Renata Magnowska. 22 listopada przeprowadzono przy współudziale Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli, Oddział w Przemyślu konferencję dla nauczycieli pt. „Awans zawodowy nauczyciela – doświadczenia i perspektywy”, podczas której wykłady wygłosili mgr Ewa Świtek i mgr Piotr Pilch.
    Z kolei najwięcej przedsięwzięć z zakresu działalności popularnonaukowej przeprowadzono z zakresu nauk humanistycznych. I tak kontynuowano cykl odczytów mgr T. Idzikowskiego dotyczących okresu budowy Twierdzy Przemyśl (22 stycznia, 22 lutego). A 24 kwietnia gościliśmy prof. dr hab. Andrzeja Buko z wykładem „Jak powstawała Polska? – autorem książki Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej.
    Podczas promocji Rocznika Przemyskiego (17 lutego) prezentacji zeszytów dokonali: mgr A. Gliwa – „Historii Wojskowości”; mgr M. Krzemiński – „Archeologii”; dr A. Juszczyk – „Literatury i Języka”; mgr A. Górski – „Nauk Przyrodniczych”; prof. dr hab. Jolanta Kamińska-Kwak – „Historii”. Przeprowadzono dwie konferencje przy współpracy z Kołem Historyków Studentów UJ – 27 marca „Między Wschodem a Zachodem – oblicza historii na przestrzeni wieków” oraz 30 maja „Meandry historii Europy: pomiędzy średniowieczem a wiekiem pary i żelaza”.
    26 października, przy współpracy z PWSW odbyła się konferencja naukowa nt. „Wczesnośredniowieczny dwór (lamus) w Hawłowicach Górnych. Historia, aspekty artystyczne i konserwatorskie”, która była plonem przeprowadzonych w 2004 r. na terenie lamusa badań archeologicznych, które z ramienia TPN wykonywała p. mgr M. Krzemińska.
    Jednym z ostatnich przedsięwzięć zrealizowanych w roku 2007 było przygotowanie i wmurowanie tablicy pamiątkowej upamiętniającej Józefa Wilka, przemyskiego pedagoga i artysty rzeźbiarza przez Społeczny Komitet, w którego działalność aktywnie włączyło się Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu. W dniu 4 grudnia, po uroczystym odsłonięciu tablicy, w Towarzystwie Przyjaciół Nauk odbyło się również okolicznościowe spotkanie Społecznego Komitetu z przedstawicielami Rodziny Józefa Wilka oraz jego uczniami i otwarcie wystawy prezentującej, w skromnej formie, życie i twórczość tego zapomnianego artysty.

    Efektem działalności wydawniczej Towarzystwa w 2007 r. było 8 pozycji wydawniczych:
„Rocznik Przemyski” tom 43, zeszyty 1-5: Historia Wojskowości, Archeologia, Literatura i Język, Historia i Nauki Przyrodnicze;
„Acta Medica Premisliensia”, tom 30;
„Biuletyn Informacyjny TPN w Przemyślu”, nr 11.
Oprac. zb., Historia zwyczajnych kobiet i zwyczajnych mężczyzn. Dzieje społeczne w perspektywie gender, Przemyśl 2007.
Ponadto w ramach działalności Wydawnictwa Naukowego TPN na zlecenie PWSW w Przemyślu przygotowano do druku dwie książki Irena Kozimala, Lwowska Komenda Harcerzy ZHP w latach 1921-1939, oraz Bogdan Piotr Siwiec, Dzieje albertyńskiej posługi i domu zakonnego braci i sióstr posługujących ubogim w Przemyślu (1907-2007).
    Więcej szczegółowych informacji na temat działalności merytorycznej: naukowej, popularnonaukowej i wydawniczej podajemy w kolejnych rozdziałach niniejszego „Biuletynu”.

     Współpraca z instytucjami i innymi stowarzyszeniami
    Realizacja zadań z zakresu działalności naukowej, wydawniczej, popularnonaukowej Towarzystwa odbywa się przy współpracy wielu instytucji, urzędów, placówek naukowych i oświatowych, w tym uczelni i bibliotek, z którymi prowadzona jest m.in. wymiana publikacji. W roku 2007 Towarzystwo utrzymywało kontakty ze środowiskiem naukowym uczelni rzeszowskich, krakowskich, lubelskich łódzkich, warszawskich oraz Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk, Oddziałem krakowskim i gdańskim, a także z niektórymi placówkami zagranicznymi. Spośród instytucji na szczeblu regionalnym i lokalnym Towarzystwo kontynuowało współpracę m.in. z Urzędem Marszałkowskim w Rzeszowie, Urzędem Miejskim w Przemyślu, Przemyskim Centrum Kultury i Nauki, Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską w Przemyślu, I Liceum Ogólnokształcącym im. J. Słowackiego w Przemyślu, Uniwersytetem Rzeszowskim, Szkołą Podstawową nr 15 w Przemyślu, Przemyskim Centrum Kultury i Edukacji „Zamek” w Przemyślu, Podkarpackim Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie, Oddział
w Przemyślu, Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej, Urzędem Gminy i Biblioteką Gminną w Żurawicy. Współpracę tę realizowano m.in. poprzez wspólne organizowanie konferencji naukowych, seminariów, odczytów i prelekcji. Wspólnie realizowane były również niektóre przedsięwzięcia wydawnicze.
    Towarzystwo prowadzi wymianę wydawnictw z większością placówek z terenu miasta Przemyśla, wydającymi opracowania z zakresu nauk humanistycznych i przyrodniczych. W tej liczbie są m.in. Wyższe Seminarium Duchowne, Południowo-Wschodni Instytut Naukowy, Zarząd Parków Krajobrazowych, Archiwum Państwowe, Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej. Przemyskie Centrum Kultury i nauki „Zamek”.
    W roku 2007 Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu otrzymało na realizację swoich zadań wsparcie finansowe Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, Prezydenta Miasta Przemyśla – Urzędu Miejskiego w Przemyślu.
    Darczyńcami były też niektóre, miejscowe, przedsiębiorstwa i firmy prywatne, a także indywidualni członkowie i sympatycy Towarzystwa wpłacający pewne sumy na nasze konto, w tym też kwoty darowizn w ramach 1% od podatku na rzecz TPN – organizacji pożytku publicznego.  
    Wszystkim przedstawicielom instytucji i urzędów centralnych, regionalnych i lokalnych, a przede wszystkim członkom i sympatykom przemyskiego TPN, wspierającym nasze wysiłki zmierzające do potrzymania tradycji i rozwoju kultury i nauki Przemyśla i regionu Polski południowo-wschodniej, składam tą drogą, w imieniu Zarządu Towarzystwa, serdeczne podziękowania, z nadzieją dalszej życzliwej współpracy w kolejnych latach.

Prof. dr hab. Zdzisław Budzyński
Prezes TPN

Działalność Sekcji Naukowych

    Zadania merytoryczne Towarzystwa Przyjaciół Nauk w zakresie działalności naukowej, wydawniczej i popularnonaukowej realizowały sekcje naukowe. W roku 2007 funkcjonowały:
Sekcja Nauk Humanistycznych,
Sekcja Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych,
Sekcja Nauk Przyrodniczych i Rolniczych,
Sekcja Nauk Medycznych.
    Działalność poszczególnych Sekcji TPN opierała się na nieodpłatnej pracy członków Towarzystwa, a także wolontariuszy nie będących członkami Towarzystwa. Dotyczyło to zwłaszcza prelegentów, odczytów, wykładowców i auto-rów artykułów i referatów publikowanych w czasopismach i innych opracowaniach, bądź też wygłaszanych podczas sesji i konferencji naukowych.

    Działalność naukowa
    W roku 2007 Towarzystwo Przyjaciół Nauk nie prowadziło prac badawczych na podstawie umów z instytucjami, czy urzędami administracji samorządowej. Jak wcześniej wspomniano, wycofano się z podpisanej umowy w 2006 r. z Urzędem Miejskim w Przemyślu, dotyczącej nadzoru konserwatorskiego przy realizacji zadania inwestycyjnego w 2007 r. pod nazwą „Rewaloryzacja Kopca Tatarskiego i budowa fortecznej trasy turystycznej”. Powodem rezygnacji z kontynuowania tej umowy była zmiana warunków konserwatorskich, bez jednoczesnego zapewnienia przez Urząd Miejski dodatkowych środków finansowych na zwiększony zakres zadań.
    Zatem działalność naukowa skupiała się głównie na pracach indywidualnych członków Towarzystwa, których zainteresowania badawcze obejmowały szeroki zakres tematyczny, począwszy od wielu dyscyplin nauk humanistycznych, przyrodniczych, medycznych, pedagogicznych, psychologicznych. W pracach tych zaznaczana była problematyka regionalna, co przyczyniać się będzie w znacznym stopniu do rozwoju wiedzy na naszym terenie, leżącym na pograniczu kulturowym, przez co niezwykle bogatym i interesującym dla badaczy. Powstałe w wyniku prowadzonych badań naukowych opracowania: rozprawy, artykuły i komunikaty są publikowane na łamach wydawnictw TPN
    Największą aktywność w tym zakresie wykazali członkowie Sekcji Nauk Humanistycznych, którzy prezentowali swoje badania naukowe w zeszytach „Rocznika Przemyskiego”: Historia Wojskowości, Archeologia, Literatura
i Język oraz Historia, a także Nauk Przyrodniczych i Rolniczych – zeszyt Nauki Przyrodnicze, Medycznych – kolejny tom „Acta Medica Premisliensia” i Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych – artykuły i komunikaty w „Biuletynie Informacyjnym TPN”.

    Działalność wydawnicza
    Towarzystwo Przyjaciół Nauk prowadziło działalność wydawniczą poprzez własną agendę, Wydawnictwo Naukowe, które realizowało program wydawniczy przy współdziałaniu z Komitetem Redakcyjnym, „Rocznika Przemyskiego”, a także przy współpracy z przemyską Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską i Instytutem Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego przy publikacji materiałów pokonferencyjnych pt. Historia zwyczajnych kobiet i zwyczajnych mężczyzn.
    Wydawnictwo Naukowe gromadziło materiały do druku, a następnie, po ich zakwalifikowaniu do poszczególnych zeszytów, przygotowywano skład do druku. Istotnym zagadnieniem było pozyskanie wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów przygotowania i druku wydawnictw. Stąd z odpowiednim wyprzedzeniem skierowano wnioski do sponsorów o dofinansowanie zamierzeń wydawniczych przewidzianych do realizacji w roku 2007.
Pozytywnie na naszą prośbę o dofinansowanie publikacji odpowiedziało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Warszawie. W wyniku ogłoszonych konkursów ofertę na publikację „Rocznika Przemyskiego” dofinansował Prezydent Miasta Przemyśla i Marszałek Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, Natomiast Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska wykupiła część nakładu „Rocznika”. Warto podkreślić, że koszty wydania „Acta Medica Premisliensia” pokrywane są w całości z darowizn osób prywatnych i firm, w tym farmaceutycznych.
    W roku 2007 działalność wydawniczą prowadziły sekcje naukowe TPN, zaś najszerszy zakres tych prac zanotowała, podobnie jak w latach poprzednich, Sekcja Nauk Humanistycznych. Składają się na to 4 zeszyty „Rocznika Przemyskiego”: Historia Wojskowości, Archeologia, Literatura i Język oraz Historia.

Zeszyt 1, Historia Wojskowości, prezentuje 11 rozpraw i artykułów, których recenzentem był dr hab. Janusz Odziemkowski:
JANUSZ KURTYKA, Z dziejów królewszczyzn i organizacji militarnej na Podolu w XV i początku XVI w. (Wokół nadania starostwa podolskiego Teodorykowi z Buczacza w 1442 r.).
LUCJAN FAC, Południowo-wschodni teatr działań wojennych w latach 1497-1509. Działania wojenne i zagrożenia dla Rusi Czerwonej na przełomie XV i XVI wieku (1497-1509).
TADEUSZ MARIAN NOWAK, O wpływie walk z Turcją i Tatarami na rozwój polskiej techniki wojskowej w XVI-XVII w.
ANDRZEJ GLIWA, Jesienny najazd Tatarów krymskich i budziackich na Rzeczpospolitą w 1629 r. i jego skutki na terenie ziemi przemyskiej.
MARCIN GAWĘDA, Artyleria kozacka do 1648 r. Zarys problemu.
WIESŁAW MAJEWSKI, Jeremi Wiśniowiecki w czerwcu-lipcu 1648 r. – cz. 1.
JANUSZ WOJTASIK, Kozacy w siłach zbrojnych Rzeczypospolitej w wojnie Turkami (1684-1699).
HENRYK KOTARSKI, Bitwa pod Lwowem (Lesienicami) z dnia 24 VIII 1675 r. na obrazie i w rzeczywistości.
JANUSZ POLACZEK, „Hetman Stanisław Rewera Potocki pod Cudnowem” – zapomniane dzieło Józefa Brandta.
LUCJAN FAC, Mikołaj Kreza (†1506) starosta lwowski i przemyski.
LUCJAN FAC, Stanisław z Chodcza (Chodecki) zapomniany obrońca.

Zeszyt 2, Archeologia, zawiera 13 artykułów recenzowanych prof. dr hab. Jana Machnika:
ANDRZEJ JACEK TOMASZEWSKI, JERZY LIBERA, Paleolityczne materiały z Przemyśla w zbiorach Państwowego Muzeum Archeologicznego (dzieje kolekcji).
MARIA ŁANCZONT, JOLANTA NOGAJ-CHACHAJ, MARIA RACKA, MONIKA FABIAŃSKA, GRAŻYNA BZOWSKA, Geochemiczne badania kurhanu I w Cieszacinie Wielkim.
EWA KĘDZIERSKA, MONIKA BUSZTA, Sprawozdanie z badań ratowniczych na stan. 4 w Radawie, pow. Jarosław w 2006 r.
PAWEŁ JAROSZ, ANITA SZCZEPANEK, Badania wykopaliskowe na stan. 30 w Łazach, pow. Jarosław w 2006 r.
WOJCIECH BLAJER, Dziewiąty sezon ratowniczych badań wykopaliskowych na stan. 5 w Lipniku, pow. Przeworsk.
BARBARA SZYBOWICZ, Analiza antropologiczna materiału kostnego z grobu nr 539 odkrytego w 2006 r. na cmentarzysku grupy przeworskiej w Lipniku, stan. 5.
KATARZYNA TRYBAŁA-ZAWIŚLAK, Trzeci sezon archeologicznych badań wykopaliskowych na stanowisku 6 w Manasterzu, pow. Jarosław.
RENATA MADYDA-LEGUTKO, JUDYTA RODZIŃSKA-NOWAK, JOANNA ZAGÓRSKA-TELEGA, Wyniki dalszych badań na cmentarzysku kultury przeworskiej w Prusieku stan. 25, pow. Sanok.
JOANNA LIGODA, Żelazny grot z Rokietnicy, pow. Jarosław
JERZY OKOŃSKI, KATARZYNA ŁOJOWSKA, Badania wykopaliskowe na stanowiskach 1 i 5 w Ostrowie, pow. Przemyśl w 2007 r.
MONIKA BOBER, Wczesnośredniowieczne oraz pradziejowe ślady osadnictwa odkryte pod wałem wczesnośredniowiecznego podgrodzia w Przemyślu.
ZBIGNIEW PIANOWSKI, Aula palatium przedromańskiego w Przemyślu po badaniach w roku 2006.
WOJCIECH PORADYŁO, Kapliczki na Kopcu Tatarskim w Przemyślu w świetle badań wykopaliskowych.

Zeszyt 3, Literatura i Język, przedstawia 10 artykułów recenzowanych przez prof. dr hab. T. Ulewicza oraz prof. dr hab. M. Wichową:
Mowa Jana Fredra, Wojewody ruskiego w senacie do króla Jana Olbrachta – ze zbioru Franciszka Glinki Zwierzyniec Jednorożców. Wydał Jerzy Starnawski przy współpracy Marii Starnawskiej i Roberta Zawadzkiego.
KRZYSZTOF KOEHLER, „Ojczyzna bliższa" Stanisława Orzechowskiego.
PIOTR BOREK, Niedoceniony literat z przemyskiego, czyli o Janie Białobłockim.
PIOTR BOREK, O „Pochodni wojennej sławy” i „Klarze męstwa” Jana Białobłockiego.
JERZY STARNAWSKI, Chór muz greckich na chwałę Andrzeja Maksymiliana Fredry.
JERZY STARNAWSKI, Franciszka Glinki „Anagrammata” ku czci Andrzeja .Maksymiliana Fredry.
ZBIGNIEW SUDOLSKI, Kornel Ujejski we wspomnieniach Zofii Romanowiczówny.
JOANNA RUSIN, Wierny uczeń Sienkiewicza. Słów kilka o życiu i literackich próbach Zdzisława Gródeckiego.
TOMASZ PUDŁOCKI, Władysław Tarnawski wobec wizyty G.K. Chestertona we Lwowie i w Przemyślu.
BEATA ŻYWICKA, Co wiemy o wartościach? Inspiracje aksjologiczne we współczesnej myśli filozoficznej i humanistycznej.
MARIA KRAUZ, „Za bardzo dobre wyniku w nauce...” czyli o strukturze dedykacji w nagrodach uczniowskich.
ARKADIUSZ MAŚLACH, Imiennictwo wsi galicyjskiej w XIX w. (na podstawie metryk z Zarzecza, pow. niżański z 1. 1828-1864).

Zeszyt 4, Historia, recenzowany przez prof. dr hab. Jana Drausa zawiera 14 artykułów, materiały (1), biografie (2), recenzje i artykuł recenzyjny (1):
Artykuły:
ANNA DURKACZ-FOREMSKA, Przejawy ofiarności w testamentach XVI i XVII-wiecznych mieszkańców Przemyśla.
ANNA DURKACZ-FOREMSKA, Obrzędy pogrzebowe mieszkańców Przemyśla w XVII wieku.
JOANNA HRYNKIEWICZ, Szewcy przemyscy w świetle organizacji cechowej (XVI-XVIII w.).
ADAM LISEK, Rozwój sytuacji politycznej w województwie ruskim w latach 1735-1736.
JACEK KANIEWSKI, O nietypowych wynalazkach i wojennej improwizacji w czasach nowożytnych słów kilka.
ZDZISŁAW BUDZYŃSKI, Stan badań nad dziejami społecznymi Kresów południowo-wschodnich w epoce przełomu (druga połowa XVIII wieku).
SABINA REJMAN, Z życia rodzin chłopskich w Krasnem w końcu XVIII i w XIX wieku.
ANDRZEJ BRUNO ŚLEBODZIŃSKI, Jachowiczowie z Dzikowa.
JAN KWAK, Zakład dla Sierot im. św. Heleny we Lwowie od końca XIX do początków XX wieku. Przyczynek do dziejów opieki społecznej.
TOMASZ J. KOTLIŃSKI, Adwokatura przemyska w latach 1868-1939.
TOMASZ PUDŁOCKI, Pomiędzy ideałem a rzeczywistością- życie codzienne uczniów Gimnazjum Morawskiego w Przemyślu w okresie międzywojennym. Wybrane zagadnienia.
JOLANTA KAMIŃSKA-KWAK, Wybory parlamentarne w przemyskim okręgu wyborczym w latach 1919-1938.
ZENON ANDRZEJEWSKI, Szpital żydowski w Przemyślu (1595-1944).
RYSZARD TŁUCZEK, Z działalności Rady Głównej Opiekuńczej w Dystrykcie Galicja.
Materiały:
ZENON ANDRZEJEWSKI, Przemyślanie w Powstaniu Warszawskim 1944.
Biografie:
EWA GRIN-PISZCZEK, Ksiądz Józef Alojzy Ziemiański (1807-1878).
ZENON ANDRZEJEWSKI, Adwokat dr Leon Peiper (1865-1942).
MAREK ZUBIK, Życie i twórczość profesora Stanisława Ehrlich.
Artykuły recenzyjne i recenzje:
SABINA REJMAN, Dzieje Hrubieszowa, 1.1 Od pradziejów do 1918 roku, pod red. R. Szczygła, Hrubieszów 2006, ss. 364.

    Dorobkiem Sekcji Nauk Humanistycznych są ponadto artykuły i materiały opublikowane w wydawnictwie Historia zwyczajnych kobiet i zwyczajnych mężczyzn, Dzieje społeczne w perspektywie gender, pod red. D. Kałwy i T. Pudłockiego, Przemyśl 2007; oraz w „Biuletynie Informacyjnym TPN” nr 11: 2007. Były to głównie komunikaty z prowadzonych prac badawczych autorstwa A. Koperskiego, M. Krzemińskiej i W. Poradyło, a także artykuły pomieszczone w dziale „Miscellanea”, m.in. J. Hrynkiewicz, J. Polaczka, T. Idzikowskiego; biogram prof. Janusza Homplewicza pióra R. Magnowskiej, a także refleksje wokół Mariana Strońskiego spisane przez B. Fortunę-Skibińską oraz szereg doniesień w dziale „Komunikaty i sprawozdania”.

    Sekcja Nauk Przyrodniczych i Rolniczych przygotowała zeszyt 5, Nauki Przyrodnicze zawierający 13 artykułów, recenzowanych przez prof. dr hab. Jerzego Kiszkę z Akademii Pedagogicznej w Krakowie (zmarłego 20 III 2007 r.):
MICHAŁ FERENC, Stanowiska dokumentacyjne przyrody nieożywionej Pogórza Przemyskiego i jego najbliższych okolic.
PRZEMYSŁAW KUNYSZ, Projektowany rezerwat przyrody żołna Merops apiaster w Przemyślu.
TADEUSZ MISIAK, Wzgórza koło Łuczyc i Jaksmanic w okolicy Przemyśla – piękno zagrożone.
ANNA WAJDA, Gotycko-renesansowa cerkiew obronna w Posadzie Rybotyckiej w otoczeniu starych lip drobnolistnych (Tilia cordata Mili.).
ELŻBIETA GUZEK, DANUTA KRAUS, ANNA KLIMEK, Zespół pałacowo-parkowy w Łące.
BARBARA A. OWSIANA, DANUTA KRAUS, WŁADYSŁAW KRAUS, ZOFIA MALINOWSKA, Zespół dworsko-parkowy w Izdebkach.
JADWIGA ŚRODULSKA-WIELGUS, KRZYSZTOF WIELGUS, Ochrona oraz kontynuacja zabytkowych zespołów zieleni militarnej Twierdzy Przemyśl.
WŁADYSŁAW KRAUS, DANUTA KRAUS, Zapiski do historii ruchu ochrony przyrody na ziemiach polskich I. Wokół pojęcia pomnik przyrody w XIX w. i na początku XX wieku (A).
GRZEGORZ POZNAŃSKI, Katalogi szkółek drzew i krzewów owocowych i ozdobnych Zakładu Ogrodniczego Państwowych Gospodarstw Rolnych w Charzewicach – Stalowa Wola.
ALEKSANDER REJMAN, Wspomnienia. Część pierwsza – 1914-1934. Do druku podał Andrzej Rejman.
RENATA SOBIERALSKA, Festiwal smaku.

Członkowie Sekcji Nauk Przyrodniczych i Rolniczych publikowali też materiały w „Biuletynie Informacyjnym TPN” nr 11, 2006 – Proponowany rezerwat żołny Merops Apiaster w Przemyślu (P. Kunysz); Cięcie odmian jabłoni starych i zaniedbanych (G. Poznański) i biogram profesora Józefa Kiszki (G. Poznański). Dla sympatyków przyrody ciekawostką były interesujące publikacje jakie ukazały się w 2007 r. z zakresu ochrony dziedzictwa przyrodniczego i ekologii terenów południowo-wschodniej Polski. Z inicjatywy Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu i Związku Gmin Turystycznych Pogórza Dynowskiego został wydany Atlas – przewodnik Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 „Pogórze Przemyskie” autorstwa członków sekcji Nauk Przyrodniczych TPN – Przemysława Kunysza i Michała Ferenca (Przemyśl-Dynów 2007). Atlas ten w formie podręcznego przewodnika przedstawia rozmieszczenie na mapach topograficznych Pogórza Przemyskiego wszystkich gatunków ptaków, a pracę wzbogacają piękne zdjęcia ornitologiczne autorstwa Janusza Kopryjanowicza, Przemysława Kunysza i Grzegorza Leśniewskiego. Druga z wspomnianych publikacji to nowy zeszyt nr 11 (Przemyśl 2007) pt.: Ptaki Podkarpacia wydany przez Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu, zawierający 9 artykułów i rozpraw oraz krótkie doniesienia ornitologiczne. Praca cenna ze względu na aktualne badania i obserwacje ornitofauny województwa Podkarpackiego i Zachodniej Ukrainy. Obie wymienione publikacje, które otrzymaliśmy w darze, znajdują się w Bibliotece Naukowej Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu.

    Członkowie Sekcji Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych przygotowali do druku w „Biuletynie Informacyjnym TPN” nr 11, 2007 następujące opracowania: Praca z uczniami niepełnosprawnymi a awans zawodowy nauczyciela (J. Cupak); Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w Polsce wsparciem w edukacji najmłodszych niepełnosprawnych (E. Świtek); Wpływ rodziny na aspiracje edukacyjne młodzieży (A. Łach, T. Blicharz) oraz biogram: Pamięci profesora Janusza Homplewicza (R. Magnowska).

    Staraniem Sekcji Nauk Medycznych w osobie dr nauk med. Stanisława Sobockiego ukazał się jubileuszowy 30 tom „Acta Medica Premisliensia”. Okoliczność ta była okazją do zamieszczenia słowa wstępnego autorstwa prof. Zdzisława Budzyńskiego, prezesa TPN, który wyraził w nim słowa uznania dla redaktora tej edycji, wspomnianego wyżej dr Stanisława Sobockiego za kilkudziesięcioletni trud redagowania tego czasopisma jak również wieloletniego kierownika Sekcji Nauk Medycznych TPN, „człowieka niezwykle aktywnego na polu zawodowym, społecznym i publicznym”.
    Tom 30 „Acta Medica Premisliensia” został przygotowany przez zespół redakcyjny w składzie: dr nauk med. Stanisław Sobocki – red. naczelny oraz członków komitetu redakcyjnego prof. dr hab. med. H. Gaertnera (Kraków), prof. dr hab. med. J. Hornowskiego (Warszawa), prof. dr hab. med. A. Jonecko (Rzeszów) i dr nauk med. M. Futymę (Rzeszów). Tom ten zawiera 16 opracowań klinicznych z zakresu chirurgii ogólnej, chorób serca, chorób internistycznych, neurologicznych, ginekologii i położnictwa; 3 prace z historii medycyny, 23 streszczenia i recenzje wykonane przez prof. prof. A. Jonecko i H. Gaertnera; 3 opracowania w dziale „Kronika” oraz 2 biogramy: dr med. Józefa Andrzeja Kędzierskiego (1900-1971) i lek. med. Wiesława Kądzieli (1923-2006) – oba pióra Zenona Andrzejewskiego.
    W końcowej części tomu zamieszczono regulamin publikacji „Acta Medica Premisliensia” oraz praktyczne wskazówki dla autorów w zakresie wykonywania korekty autorskiej.

    Działalność popularnonaukowa
    Konferencje, sesje, posiedzenia i wycieczki naukowe oraz inne formy działalności popularyzatorskiej organizowały sekcje: Humanistyczna, Pedagogiczno-Psychologiczna oraz Nauk Przyrodniczych i Rolniczych.

    Sekcja Nauk Humanistycznych zorganizowała w 2007 r. 2 konferencje naukowe, jedną sesję naukową, 3 wykłady i odczyty, jedno posiedzenie naukowe i promocję „Rocznika Przemyskiego”, tom 42, która odbyła się w dniu 22 lutego 2007 r.
    W czasie promocji przygotowanych przez Sekcję zeszytów „Rocznika Przemyskiego” wygłoszono referaty prezentujące artykuły zamieszczone w zeszytach: Historia Wojskowości – mgr Andrzej Gliwa, Zimowy najazd Tatarów krymskich na Rzeczpospolitą w 1626 r. i jego skutki na terenie ziemi przemyskiej; Archeologia – mgr Michał Krzemiński, Wstępne informacje o wynikach prac archeologicznych z terenu budowy Muzeum Narodowego na Placu Berka Joselewicza w Przemyślu; Literatura i Język – prezentacji zawartości zeszytu dokonał dr Andrzej Juszczyk (PWSW w Przemyślu); Historia – zeszyt promowała prof. dr hab. J. Kamińska-Kwak – red. zeszytu.
    Dwie konferencje naukowe zorganizowano przy współudziale Koła Naukowego Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego i I liceum Ogólnokształcącego im. J. Słowackiego w Przemyślu.
    W dniu 27 marca 2007 r. (Między Wschodem a Zachodem – oblicza historii na przestrzeni wieków) – referaty wygłosili:
    w cz. 1 – „Pomiędzy polityką a wojną”
Łukasz Holesz, Słoń a sprawa grecka. Wizerunek słoni bojowych w epoce hellenistycznej.
Tomasz Pałgan, Europa cesarska a papieska. Komu przyznawano władzę nad światem w średniowieczu?
Mateusz Osieka, Rozwój średniowiecznego uzbrojenia ochronnego.
Joanna Świerad, Sekretarze królewscy ostatnich Jagiellonów.
Rafał Szmytka, Jak zdobywano miasta w epoce nowożytnej. Antwerpia 1584-1585.
Janusz Majka, Zrzeszenie Młodych Narodowców w Przemyślu w latach 1926-1933.
Marek Hańderek, Struktura i terrorystyczna działalność OUN w Polsce międzywojennej.
Joanna Grudka, Do walki o plan sześcioletni. Założenia i realizacja planu 1950-1955.
Mateusz Dec, PRL na Dalekim Wschodzie, czyli wybrane problemy polityki zagranicznej Polski Ludowej.
    w cz. 2 – „Pomiędzy wyobrażeniem a rzeczywistością”
Przemysław Solecki, Moralność duchowieństwa – co krytykowali myśliciele przełomu XIV i XV wieku.
Piotr Knapik, Monastycyzm irlandzki. Geneza i charakter.
Magdalena Dyląg, Późne średniowieczne zabobony na podstawie kazania Stanisława ze Skarbimierza.
Maciej Mikuła, „Carmen Mauri” – czy pierwszy poemat powstały na ziemiach polskich?
Agnieszka Szaro, Dama z gronostajem. Fenomen obrazu,
Adam Świątek, Awantura o pomnik, czyli mało znany projekt pomnika Adama Mickiewicza autorstwa Mistrza Matejki,
Emilia Osowska i Martyna Tondera, Wielka Emigracja – romantyczne ideały a pozytywistyczna rzeczywistość,
Natalia Kowalik, Życie codzienne w PRL-u,
Wiktoria Kudela, W kręgu historii rodzinnej. Każdy może być historykiem.
    W dniu 30 maja 2007 r. Meandry historii Europy: pomiędzy średniowieczem a wiekiem pary i żelaza z referatami:
Dobrawa Kuc i Katarzyna Głocka, Polska pod panowaniem Ludwika Węgierskiego.
Krystian Matusz, Devotio moderna XV w. – nowa religijność schyłku średniowiecza.
Aleksandra Nycz i Maria Buksa, Romans średniowieczny: Abelard i Heloiza.
Anna Hnatyk i Katarzyna Klisz, Higiena w średniowieczu.
Mateusz Jaremczuk, Katarzy – historia pewnej herezji.
Iwona Siestrzewitowska, Upadek zakonu templariuszy.
Łukasz Duplaga, Początki niewoli awiniońskiej papieży.
Joanna Szałyga, Magdalena Szałyga, Kryzys papiestwa i niepokoje religijne w XIV-XV w.
Martyna Tondera, Dracula – pomiędzy legendą a rzeczywistością.
Arkadiusz Pawłowski, Napoleon a sprawa polska – wybawca czy oszust?
Emilia Osowska, Czas chasydów.
Łukasz Buczko, Początki ruchu rewolucyjnego w carskiej Rosji.
Beata Janiszewska, Królowa Wiktoria – portret kobiety i władczyni.
    12 stycznia odbyło się posiedzenie naukowe z udziałem prof. J. Kurtyki dotyczące programów wydawniczych Towarzystwa (albumu prac Z. Stęczyńskiego oraz Encyklopedii Przemyśla), które niestety z przyczyn niezależnych od TPN nie mogły być zrealizowane.
    22 stycznia i 22 lutego przeprowadzono odczyty mgr T. Idzikowskiego nt. Historii budowy twierdzy Przemyśl.
    24 kwietnia wykład wygłosił prof. dr hab. Andrzej Buko nt. Jak powstawała Polska. Odczyt był połączony z promocją książki prof. Buko, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej.
    26 października zorganizowano przy współudziale Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej sesję naukową Wczesnośredniowieczny dwór (lamus) w Hawłowicach Górnych. Historia, aspekty artystyczne i konserwatorskie, którą otworzył – prof. dr hab. Zdzisław Budzyński.
Referaty wygłosili:
dr Marian Wolski (Instytut Historii PAN w Krakowie), Zespół rezydencjonalny w Hawłowicach Górnych i jego właściciele – XV-XXI wiek.
dr Marcin Szyma (Instytut Historii Sztuki UJ), Dwór wieżowy w Hawłowicach Górnych – architektura.
mgr Grzegorz Kostecki (Wydział Konserwacji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie), Prace konserwatorskie w sali przyziemia dawnego lamusa dworskiego w Hawłowicach Górnych. Badania i ich interpretacja.
mgr Andrzej Koperski i mgr Magdalena Kośmider-Krzemińska (Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej), Rezultaty archeologicznych badań zabytkowego lamusa w Hawłowicach Gór-nych, pow. Jarosław.
dr Elżbieta Greiner-Wronowa (AGH w Krakowie), Zmiany powierzchni gomółek szklanych
w środowisku wilgotnym.
    W 2007 r. zawiązał się „Społeczny Komitet Upamiętnienia 50 Rocznicy Śmierci Józefa Wilka przy Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej”, który był reprezentowany przez Bożenę Fortuna-Skibińską, Władysława Pankiewicza; Mariusza J. Olbromskiego i Józefę Kostek (MNZP), Tomasza Pudłockiego i Krzysztofa Szybiaka (TPN). Efektem działalności Komitetu było doprowadzenie do ufundowania przez Urząd Miejski w Przemyślu i odsłonięcia w dniu 4 grudnia 2007 r. na frontonie budynku przy ul. Dworskiego 46 okolicznościowej tablicy upamiętniającej tego znakomitego artystę rzeźbiarza i przemyskiego pedagoga
    W ramach realizacji programu „Wyprawy na Kresy” zorganizowano przy współudziale przemyskiego Biura Turystycznego „Veni-Tour” w dniach 18-21 lipca 2007 r. wycieczkę naukową Kresowe Silva Rerum. Kierownikiem naukowym z ramienia TPN był, jak zwykle, wiceprezes TPN mgr Lucjan Fac, zaś realizatorem logistycznym mgr Janusz Obłąk – właściciel BT „Veni-Tour” w Przemyślu. W wycieczce naukowej uczestniczyło 45 osób z różnych stron kraju. Interesujący program wycieczki zakładał zwiedzanie licznych zabytków rozsianych po całej trasie wyprawy (w nawiasach podano najważniejsze z nich):
Przemyśl – Sądowa Wisznia – Jaworów – Niemirów – Rawa Ruska (miejsce spotkania Augusta II i Piotra I, kościół 1698 r. „słynne łamanie podków”, kościół parafialny z poł. XVIII w.) – Uhnów (kościół pw. Wniebowzięcia NMP z k. XVII w., synagoga) – Bełz (ruiny klasztoru i kościoła oo. Dominikanów, cerkiew pw. św. Mikołaja fundowana przez Zofię Chodkiewiczowi, Baszta, cerkiew pw. Zesłania Ducha Świętego) – Czerwonogród (dawny Krystynopol, zespół pałacowy z pocz. XVIII wieku, założony przez Szczęsnego Kazimierza Potockiego) – Sokal (kościół pw. Matki Boskiej Pocieszenia i klasztor oo. Bernardynów – obecnie więzienie, synagoga, cmentarz) – Zimne (Świętojurski monastyr pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny), Nowowołyńsk – Niskienicze (barokowa cerkiew pw. Zaśnięcia NMP z nagrobkiem Adama Kisiela) – Włodzimierz Wołyński (zamek – wały zamku z XIII wieku, sobór Uspieński, najstarsza świątynia na Wołyniu, kościół parafialny śś. Joachima i Anny poł. XVIII w., kościół pw. Rozesłania Apostołów, pojezuicki, obecnie sobór pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny) – Łuck (zamek Lubarta, katedra). Łuck – Kowel (drewniany barokowy kościół pw. Wniebowzięcia Matki Bożej z 1771, przeniesiony z Wiszienki, cmentarz wielowyznaniowy – kwatery żołnierzy polskich z lat 1915-1920) – Hołoby (barokowo-klasycystyczna cerkiew pw. św. Jerzego Gieorgijewska – kościół pw. św. Michała Archanioła fundacji Józefa Jaruzelskiego, XVIII w., zespół dworski Jaruzelskich) – Maniewicze (kościół pw. Przemienienia Pańskiego obok mogiły polskich legionistów z roku 1914-1915) – Kostiuchnówka (pole bitwy brygad legionowych z roku 1915 i 1916 Polska Góra, Polski Lasek) – Czartorysk (kościół podominikański poł. XVIII w.) – Sarny (dworzec i resztki zabudowy z pocz. XX w. w rejonie dworca) – Tynne – Bereźnica (przejazd wzdłuż Odcinka Umocnionego „Sarny”) – Kostopol – Równe.
    Równe – Ostróg (zamek XIV-XVI w., cerkiew Bogojawlieńska XVI w.), przebudowana pod k. XIX w.) – Starokonstantynów (ruiny zamku z XVI w. wzniesionego przez Konstantego Ostrogskiego, cerkiew zamkowa, kościół pw. św. Jana Chrzciciela poł. XVIII w.) – Chmielnik (zespół pałacowy z pocz. XX w., kościół pw. Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela pocz. XVII w.) – Latyczów (zamek i kompleks klasztorny podominikański pocz. XVII w. fundowany przez Jana Potockiego, tu znajdował się cudowny obraz Matki Boskiej Latyczowskiej – obecnie w Lublinie) – Międzybórz (zamek Koriatowiczów, Sieniawskich, Czartoryskich, kwatera główna Tadeusza Kościuszki w 1790-1791 r., jedna z największych polskich fortalicji kresowych; ruiny kościoła pw. Świętej Trójcy z I poł. XVII w.; tu zmarł Izrael ben Eliezer (Baal-szem-Tow, uczony żydowski i apostoł chasydyzmu) – Płoskirów (Chmielnicki) (cerkiew poł. XVII w.) – Tarnopol.
    Tarnopol – Zborów (kaplica – mauzoleum I wojny światowej na cmentarzu parafialnym) – Złoczów (siedziba rodowa Sobieskich wybudowana przez Jakuba Sobieskiego, świetnie zachowany układ bastionowy, wewnątrz pawilon chiński królewicza Jakuba) – Gliniany (miejsce na którym rozegrała się wojna kokosza w 1537 r., ruiny zamku, kościół parafialny z I poł. XIX w i cerkiew
z XVIII w.) – Zadwórze, „Polskie Termopile” miejsce walk z 17 sierpnia 1920 r. kurhan i cmentarz wojenny) – Lwów – Przemyśl.
W konferencji organizowanej przez Urząd Gminy w Dubiecku (Dubiecko od czasów najdawniejszy do współczesności – 20 czerwca 2007 r.) wystąpili z referatami: dr Janusz Polaczek (Obraz rodziny Krasickich z Dubiecka autorstwa Mikołaja Tereińskiego oraz mgr Lucjan Fac (Z działań 11 Karpackiej Dy-wizji Piechoty na kierunku Dubiecko-Krzywcza-Przemyśl w dniach 12-14 września 1939 r.).

    Sekcja Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych TPN, pod przewodnictwem mgr Ewy Świtek, w roku 2007 – podobnie jak w latach poprzednich – organizowała comiesięczne posiedzenia naukowe członków sekcji, podczas których wygłaszano referaty, prowadzono dyskusje i wymieniano doświadczenia i poglądy na nurtujące środowisko zagadnienia. Tematyka posiedzeń dotyczyła m.in.: zdrowego odżywiania i diet (9 stycznia – Żywność modyfikowana genetycznie), edukacji uczniów z ADHD (8 marca – Dziecko nadpobudliwe z ADHD), funduszy unijnych dla polskiej edukacji, edukacji i rewalidacji uczniów niepełnosprawnych (25 kwietnia); zmian w szkolnictwie specjalnym oraz specyfiki pracy z uczniami z cukrzycą (12 grudnia – Etiologia i symptomatologia cukrzycy u uczniów). Ze względu na ogromne zainteresowanie nauczycieli i wychowawców tematyką awansu zawodowego nauczycieli przewodnicząca Sekcji zorganizowała w dniu 22 listopada 2007 r., we współpracy z dyrektorem przemyskiego oddziału Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli, mgr Piotrem Pilchem, konferencję pod tytułem: Awans zawodowy nauczyciela-doświadczenia i perspektywy. Podczas konferencji referaty wygłosili:
mgr Ewa Świtek – Awans zawodowy nauczyciela wdrożony w ramach reformy polskiej edukacji,
mgr Piotr Pilch – Doskonalenie nauczycieli w trakcie awansu zawodowego na przykładzie PCEN w Przemyślu.
Ponadto mgr Janina Kościelny – konsultantka z Podkarpackiego Centrum Edukacji Nauczycieli w Przemyślu omówiła przygotowaną prezentację multimedialną o swojej placówce.
    Uczestnikami konferencji byli nie tylko członkowie Sekcji, ale liczna grupa nauczycieli, specjalistów i wychowawców szkół, internatów z Przemyśla i innych miejscowości. Referaty organizatorów konferencji wywołały ożywioną dyskusję wśród uczestników, dotyczącą wdrożonych zmian w rozporządzeniach na temat awansu zawodowego i tych zmian, które należałoby wprowadzić zdaniem nauczycieli w prawie oświatowym.
    Nawiązując do kilkuletniej tradycji również i w roku 2007 przewodnicząca Sekcji wraz z nauczycielką mgr Joanną Cupak i uczniami niepełnosprawnymi z klas przysposabiających przy SOSW Nr1 w Przemyślu zorganizowały cykl zajęć rewalidacyjnych w Bibliotece TPN, przy udziale bibliotekarza, mgr Macieja Waltosia, który zapoznał uczestników lekcji bibliotecznej z historią Biblioteki Naukowej TPN, jej zasobami, osobliwościami, w tym także unikalnymi zbiorami specjalnymi. Dzięki temu cykl zajęć był atrakcyjny dla uczniów, którzy zapoznając się z zasobami bibliotecznymi i programami edukacyjnymi, dostępnymi na płytach CD mogli o wiele więcej skorzystać i zapamiętać niż przy tradycyjnej formie lekcyjnej.
    Inną formą aktywności członków Sekcji była akcja przekazania do zbiorów bibliotecznych niektórych pozycji wydawniczych do tworzonej w Bibliotece Naukowej TPN „półki” z książkami, dotyczącymi edukacji w szerokim jej rozumieniu. Darczyńcy Biblioteki wymienieni są w dalszej części „Biuletynu”.
    W roku 2007 Sekcja kontynuowała współpracę z dotychczasowymi partnerami, jak też nawiązano nowe kontakty z pracownikami naukowymi Uniwersytetu Rzeszowskiego: prof. dr hab. Eugenią Laską oraz dr Romanem Królem, który zgłosił akces przynależności do Sekcji i wielokrotnie udzielał informacji dotyczących szkolnictwa w Polsce oraz w krajach sąsiednich, tzn. na Ukrainie, Słowacji i w Czechach. Na ostatnim, grudniowym, posiedzeniu Sekcji ustalono terminy oraz tematykę spotkań w kolejnym roku kalendarzowym, jak również podsumowano działalność Sekcji w kończącym się 2007 r. podkreślając te przedsięwzięcia, które cieszyły się szczególnie dużym zainteresowaniem, tj. edukacją osób niepełnosprawnych i awansem zawodowym nauczycieli oraz szkolnictwem zawodowym.

    W ramach działalności w zakresie ochrony przyrody Sekcja Nauk Przyrodniczych i Rolniczych TPN przygotowała dwie uchwały związane z ochroną dóbr przyrodniczo-kulturowych, które zostały uchwalone przez Walne Zgromadzenie Członków TPN w Przemyślu w dniu 23 czerwca 2007 r. Pierwsza z nich, w sprawie poparcia idei utworzenia Muzeum Szkolnego w ramach Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, miała na celu uratowanie części dorobku, w tym pomocy naukowych o wartości historycznej, po Zespole Szkół Rolniczych w Przemyślu (zielniki mgr inż. Gustawa Cywki i in.). Ze strony TPN w Przemyślu działania te prowadzone były przez: mgr inż. Aleksandra Kędziora, mgr inż. Grzegorza Poznańskiego, mgr Renatę Magnowską, mgr Bożenę Szwic i mgr Ewę Świtek.
    Druga przegłosowana uchwała dotyczyła planowej i racjonalnej pielęgnacji zieleni i drzewostanu miejskiego. Memorandum w tej sprawie wygłosił mgr inż. Grzegorz Poznański, przewodniczący Sekcji Nauk Przyrodniczych i Rolniczych TPN. W zatwierdzonej uchwale członkowie TPN oświadczyli m.in.
„W szczególności nie zgadzamy się na kaleczenie, deformację oraz wycinanie drzew na terenie Przemyśla. Okaleczone kikuty drzew, z pociętymi koronami, stojąc chore powoli umierają. Przycięte raz drastycznie drzewa na zawsze pozostaną kalekie; tracą też one w dużym stopniu funkcję aerosanitarną (produkcja tlenu, usuwanie z atmosfery CO2 , zatrzymanie pyłów, tłumienie hałasów), którą normalnie utrzymuje naturalna korona drzewa, a nie okaleczony pozbawiony aparatu asymilacyjnego pień. Powstają negatywne skutki w sferze pedagogicznej: brak szacunku dla przyrody i żyjących tu ludzi; w ten sposób uczymy nasze dzieci że przyrodę wolno kaleczyć i niszczyć.
    W związku z powyższym oczekujemy od władz Przemyśla:
1. Pilnego wprowadzenia moratorium na prace wokół drzew miejskich do czasu wypracowania przez miasto takiego sposobu traktowania przyrody miejskiej, który będzie wynikał ze zrozumienia wzajemnych powiązań procesów przyrodniczych z jakością życia społeczności Miasta Przemyśla.
2. Współpracy miasta z organizacjami przyrodniczymi i ekologicznymi w zakresie sposobów ochrony i pielęgnacji przyrody miejskiej,
3. Wskazania pełnomocnej osoby ze strony Urzędu Miejskiego w Przemyślu do załatwiania powyższych spraw.

W odpowiedzi wpłynęło w dniu 3 września 2007 r. pismo od Prezydenta Miasta Przemyśla nr KOŚ.II. 1-0718/24/07 w sprawie prowadzenia planowej i racjonalnej pielęgnacji drzewostanu miejskiego. W piśmie zastępca Prezydenta, mgr inż. Wiesław Jurkiewicz, przedstawił zagadnienia właściwej pielęgnacji zieleni miejskiej, w tym wydawanie zezwoleń na wycinkę drzew oraz rozwiązywanie związanych z tym problemów. Przedstawił też planowe nowe nasadzenia drzew i krzewów na terenie Przemyśla. W końcu wskazał, aby wszelkie uwagi i zapytania w sprawie zieleni kierować do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Przemyślu.
    Przyrodnicy i miłośnicy pięknego grodu nad Sanem mają nadzieję i oczekują, że władze miejskie potraktują ten apel poważnie. To tylko od nas będzie zależało jak będziemy dalej żyć, mieszkać oraz jaka będzie nasza przyszłość
w mocno zurbanizowanym mieście bez zieleni.
    Członkowie Sekcji nauk Przyrodniczych i Rolniczych brali czynny udział w różnych spotkaniach, sesjach i konferencjach naukowych np.: w dniu 20 kwietnia 2007 r. w ramach obchodów 200-tnej rocznicy urodzin Wincentego Pola (1807-1872, poety, geografa, patrioty) w Szkole Podstawowej Nr 15 w Przemyślu odbyły się spotkania z młodzieży szkolnej z przedstawicielami TPN w Przemyślu: Grzegorzem Poznańskim i Zdzisławem Szeligą, którzy mieli sposobność pokazać i przedstawić swoje zawodowe
i prywatne pasje. Zdzisław Szeliga mówił o polskiej literaturze, poezji, oraz przedstawił walory czystego słownictwa polskiego, a Grzegorz Poznański przedstawił florę Przemyśla i okolic, chronione i rzadkie rośliny. Na koniec pokazał jak przygotowuje się zielnik, metody suszenia roślin i ich oznaczania.
    W dniach 13-14 września 2007 r. w Arboretum Bolestraszyce odbyła się konferencja naukowa pt. „Dzikie rośliny jadalne w Polsce”. Naukowcy z różnych dziedzin nauki: botaniki, medycyny, etnografii, archeologii, technologii żywności, przedstawili swój dorobek dotyczący dzikich roślin jadalnych występujących we florze Polski.

Opracowano na podstawie
materiałów przygotowanych przez kierowników
Sekcji Naukowych TPN

Zobacz także: